Yeraltı edebiyatı nedir?

1800lü yılların sonlarında 1900lü yılların başlarında oluşmaya başlayan aykırı, sert ve gerçekçi bir edebiyat türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Yer altı edebiyatı eserleri okuduğumuzda hayatla ilgili günlük hayatımızda çoğu zaman düşünmekten çekindiğimiz şeyleri düşünürüz. Yer altı edebiyatı normalde konuşmak istemediğimiz konuşmaktan hoşlanmayacağımız şeyleri konu edindiği için insanlar bu tür yazınlardan kaçıyor. Evet, toplum olarak gerçekleri duymayı sevmiyoruz, bu sebeple yer altı edebiyatı okumayı çoğunlukla tercih etmiyoruz. Yeraltı edebiyatı eserlerinde, kötülük, alkolizm, küfür, argo, cinsellik, sokak jargonu, anarşizm, aykırılık temaları yaşam tarzıdır.

Yeraltı Edebiyatının 1900lü yıllarda başlamasının sebebi sanayi devrimiyle şehirlileşme, Dünyada kapitalist dünya düzeninin baş göstermesiyle bu yeni Dünya düzeninde; şehirleşen, belirli kurallar altında ezilmeye mahkum kalan, belirli toplumsal normlar ve ahlak yasaları altında kendisini rahat hissedemeyip, bu dünya düzeninde kendisine anlamlı gelebilecek yer bulamayıp, dayatılan gerçeklik haricinde kendi gerçekliğini yaşamaya çalışan insanların daha doğrusu edebiyatçıların var oluşudur.

Belirli hakim bir kültür grubu içinden tam olarak kopmasa da önemli noktalarda ayrılmış bir alt gruba altkültür denir.  Bu önemli noktalara, cinsellik, toplumsal normlara bakış açısı, giyiniş tarzları, müzik tarzları, çeşitli değer yargılarını örnek verebiliriz. Gotikler, marjinaller, spesifik siyasi düşünceleri olan insanlar birer altkültür üyesi olduğu gibi yeraltı yazarları ve okurları da edebiyat kültürü içindeki veyahut hakim kültür içindeki altkültür üyeleridir demek yanlış olmaz.

Yeraltı edebiyatını daha iyi anlayabilmek açısından özelliklerine bakmak bunun üzerinde konuşmak daha iyi olacaktır. Yeraltı edebiyatının iki temel özelliği bulunur. Bunlar; gerçekçilik ve amaçsızlık. Normal edebi eserler okuduğumuzda bu eserlerde insanoğlunun bazı kötücül sanrılarından, karakterler arasında yaşanan cinsel etkileşimlerden, çeşitli şiddet ögelerinden eğer hikayede önemli yer teşkil etmiyorsa bahsedilmez. Bahsedilse bile ayrıntı verilmeden üstünkörü anlatılıp geçilir. Oysa yeraltında tıpkı hayattaki gerçeklik gibi karakterler arasındaki cinsellik, şiddet olgusu, kötücül düşünceler ve eylemler tüm çıplaklığıyla yer alır.

Yer altı metinleri son derece gerçekçidir. Yeraltı Edebiyatı eserleri okuduğunuzda kendinizi hayatın, sokağın ve mahallenin tam içinde bulursunuz. Bir olay karşısında fırlayan sinirleri, edilen küfürleri, alkolik tipleri, ağzından küfür eksik olmayan tiplemeleri tıpkı sokağınızdakiler gibi görür görmez tanırsınız. Yeraltı edebiyatında fantastik öğelere ve olaylara da yer verilmez. Aksine hem toplumda hem ana akım edebiyatta göz ardı edilen olaylara, imgelere ve durumlara daha çok yer verilir.

Yeraltı edebiyatında anti-karakterler bulunur.  Yeraltı edebiyatındaki en önemli unsurlardan birisi bu karakterlerin varlığıdır. Bu metinlerde bu karamsar, içine kapanık, hayatta diğer insanların deyimi ile tırnak içinde bir baltaya sap olamamış, büyük idaelleri olmayan, alkolik, seks ve kadın düşkünü, küfürbaz, rüküş giyinen, kendini toplumdan soyutlamış, toplum tarafından dışlanmış karakterlere oldukça fazla rastlarız.

Yeraltı edebiyatının diğer bir özelliği olan amaçsızlığı da açıklayacak olursak bu edebiyat türünün marjinal fayda sağlama amacının bulunmamasıdır. Yazılan metinlerde hiçbir ana fikir, öğreticilik ve yarar sağlama teması bulunmaz. Normal romanlarda veyahut diğer türlerde de olmuyor diyebilirsiniz ama en basitinden bir aşk romanının ana temasına çok rahat ulaşabilir, anlatılmak istenen alt fikri çok rahat anlayabiliriz. Ama mantık olarak baktığımızda da yukarıda sözünü ettiğim karakterlerin yaşantılarından ve düşüncelerinden en azından normal toplum gözünden bir eğiticilik, öğreticilik beklememiz saçma olur..

Yazı/Kübra Ateş

Kaynakça Aydın, Mert. “Yeraltı Edebiyatı nedir ne değildir”. Erişim: https://disakapanik.com/yeralti-edebiyati-nedir-ne-degildir-detayli/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir